مدیریت جوجه کشی

مقاومت زیاد

تست هاي آزمایشگاهی نشان می دهند که این باکتریها نسبت به بسیاري از آنتی بادي ها و مواد ضدعفونی رایج در صنعت مرغداري مقاوم می باشند. هفت نوع از پزودوموناس که از تخم مرغهاي مخصوص جوجه کشی جدا شده اند با 9 آنتی بادي و 12 ماده ضدعفونی مورد آزمایش قرار گرفته اند. سه نوع از آنها در برابر کلرومایسین – استرپتومایسین- اریترومایسین – باسیتراسین و پنی سیلین مقاوم بوده ولی نسبت به ارومایسین - ترامایسین- تتراسیکلین و نئومایسین حساس بودند. یکی از آنها در برابر کلیه آنتی بیوتیکها به جز نئومایسین حساس بود. سه نوع دیگر نسبت به کلیه آنتی بیوتیکها مقاومت نشان دادند.

کلیه 12 ماده ضدعفونی مورد مصرف فقط توانستند تا حدودي در برابر پزودوموناس ها فعالیت از خود نشان دهند. با این وصف، تنها دو نوع از آنها وقتی با دقت هاي توصیه شده مصرف شدند در برابر کلیه پزودوموناس مورد آزمایش فعالیت آشکار نشان دادند. در هر دوي این مواد ضدعفونی، عامل مشترك ضد میکروبی فرمالین وجود داشت. این نتایج مشخص می سازند که بسیاري از آنتی بادي ها و اغلب مواد ضدعفونی در برابر پزودوموناس ها مؤثر نیستند. سایر آزمایشها نشان می دهند که برخی مواد ضدعفونی، ترکیبات فنلی و ترکیبات چهارتایی آمونیوم یا بی تأثیر هستند یا به رشد برخی از پزودوموناس ها کمک می نمایند.
این امر با تأکید نشان می دهد که انتخاب ناآگاهانه و مصرف آنتی بیوتیک ها و مواد ضدعفونی در گله هاي مرغ مادر و عملیات جوجه کشی می تواند منجر به انتشار پزودوموناس شود. پزودوموناس قادر است که در شرایط کاملاً متفاوت به حیات خود ادامه دهد. خطوط قدیمی آبرسانی که در آنها مقداي زیادي رسوب گرفته و حاوي آهن باشد از محل هاي ایده آل براي این باکتریها می باشند . ذرات ریز رسوبات باعث تخریب و آلودگی وسایل آبرسانی می گردد. لوله هاي آب را باید هرچند وقت یکبار بطور منظم با مواد شیمیایی پاك کرد و با فشار از آنها آب عبور داد تا رسوبات از داخل آنها خارج شود.

از تخم مرغهائیکه روي بستر گذارده شده استفاده نکنید

قسمت اعظم درگیریها مربوط به تخم مرغهاي جوجه کشی است که در سالن مرغهاي مادر دچار آلودگی می شوند. باکتریها که همیشه در آشیانه حضور دارند بوسیله پاها و پرهاي مرغها انتقال یافته و لانه تخمگذاري و بالنتیجه تخم مرغها را آلوده می سازند. تخم هاي گذارده شده از مرغهاي سالم وقتی از بدن خارج می شوند تمیز و عاري از هرگونه اجرام میکروبی هستند. با اینحال این تخم مرغها به علت گرما و رطوبتی که دارند میزبان ایده آل براي عوامل میکروبی بشمار می روند.
تخم مرغهائیکه روي بستر گذارده می شوند تمایل سریعی به خنک شدن دارند و همین امر باعث می شود که محتویات آنها خود را جمع کنند. این وضعیت به نفود پزودوموناس و سایر عوامل میکروبی به داخل آنها کمک می نماید. به این دلیل، تخم مرغهایی که روي بستر گذارده می شوند نباید براي جوجه کشی مورد استفاده قرار گیرند.

به تخم مرغها صدمه وارد نسازید:

وقتی گله هاي مادر جوان هستند معمولاً همه تخم مرغهاي بستر و داخل لانه تخمگذاري نسبتاً تمیز هستند از آنجا که تخم مرغهاي حاصل از مادرهاي جوان پوسته هاي قوي و ضخیم دارند، باکتریها به سختی می توانند به داخل آنها نفوذ کنند و در نتیجه با گله هاي جوان کمتر باید مشکلات پیش بیاید. معمولاً وقتی مادرها تقریباً به سن 45 هفتگی می رسند مشکلات شروع می شود و این وضعیت به دو دلیل اتفاق می افتد:
- وسایل آلوده و انباشتگی مدفوعات روي بستر، محیط ایده آلی براي تکثیر باکتریها بوجود می آورد.
- به تدریج که سن مادرها زیاد می شود، تخم مرغهاي حاصل از آنها بزرگتر و پوسته آنها نازکتر می شود. بنابراین اجرام میکروبی می توانند سریعتر در پوسته نفوذ نموده و در مدت یک یا دو ساعت از خلل و فرج آن عبور نمایند.
با اطمینان می توان گفت که پزودوموناس با دقت کافی و شرایط مناسبی که پیدا می کند می تواند در بیشترین تخم مرغها نفوذ یابد. مرغدارها با تغییر حالت دفاع ضد میکروبی تخم مرغ می توانند به این باکتریها کمک نمایند. دستکاریهاي خشن- خیسی بستر - شستشو دادن غیر صحیح- غوطه ور کردن بطور غلط و تراشیدن ذرات کثیف به حالت خشک به پوشش کوتیکولی منافذ پوسته صدمه وارد می کند.
پوسته ها ممکنست طی مرحله جمع آوري – بارگیري- تمیز کاري و چیدن داخل سینی ها صدمه ببیند.
وقتی به عوامل دفاعی تخم مرغها صدمه وارد آید پزودوموناس ها می توانند سریعاً داخل آنها شده و غشاء پوسته داخلی تخم مرغ را آلوده نمایند. زیر این غشاء بلافاصله سفیده قرار دارد که براي تغذیه و رشد سریع باکتریها کاملاً آماده است. سرعت نفوذ در این غشاء محافظ بستگی به میزان رطوبت و درجه حرارت دارد. همینکه این غشاء مورد حمله و نفوذ باکتریها قرار گیرد وضع شیمیایی تخم مرغ به سرعت تغییر یافته و جنین داخل آن به مخاطره می افتد.

مشکلات اقتصادي و بهداشتی

تخم مرغهاي آلوده با پزودوموناس یک مشکل همیشگی بشمار می روند. اینها باعث فساد تخم مرغهاي مصرف خوراکی می شوند، تلف شدن جنین در هر مرحله اي از دوره جوجه کشی ممکنست اتفاق بیفتد. اگر جنین هم تلف نشود یا جوجه می میرد و یا باحالتی رنجور و ضعیف سر از پوسته در می آورد. جوجه هاي هچ شده از تخم مرغهاي آلوده می توانند وسایل و مواد مورد استفاده را آلوده کرده و بالنتیجه سایر جوجه هاي سالم را نیز عفونی نمایند. این وضعیت می تواند منجر به تلفات جدي جوجه ها شود.
کارکنان جوجه کشی بیشتر اوقات اثر این اجرام میکروبی را در قسمت سترها مشاهده می کنند. پوسته ایکه قبل از قرار گرفتن در ماشین جوجه کشی آلوده شده باشد وقتی در حرارت معمولی دستگاه گرم می شود تعداد فراوانی باکتري سراسر تخم مرغ را به سرعت فرا گرفته و بواسطه فرایندهاي میکروبی در آن، مواد داخلی تخم مرغ به تودة گازدار، سیاه و فاسد تغییر شکل پیدا می کند. گازي که در داخل تخم مرغ تولید می شود فشار قابل ملاحظه اي در آن ایجاد کرده و گاهی مواد داخلی را به طرف پوسته فشار میدهد. بعد از 4 روز که از قرار دادن تخم مرغها در ماشین جوجه کشی گذشت، سفیده تخم مرغها در معاینه روي جعبه شمعک  (candling) بصورت توده ابري شکل و خاکستري دیده می شود.
دیدن این وضعیت در تخم مرغهایی که پوسته قهوه اي پررنگ دارند مشکل تر می باشد. در روزهاي 11-12 جوجه کشی، لرزش حاصل از مکانیسم دستگاه چرخاننده می تواند باعث انفجار بعضی از تخم مرغها که پوسته ضعیف تر دارند بشود. پوسته هاي آلوده و مواد آبکی فاسد می توانند از داخل تخم مرغهاي منفجر شده تا فاصله یک متري پرتاب شوند. تخم مرغهائیکه در مجاورت با تخم مرغهاي منفجر شده قرار دارند پر از مایع گندیده و سنگین شده و پر از باکتري می باشند. چنانچه تخم مرغها را همچنان به حالت خود بگذارند این وضعیت موجب می گردد تا آلودگی به بقیه تخم مرغها سرایت کرده و یک منبع آلودگی در قسمت هاي ستر باقی بماند و به قسمت هچر منتقل گردد.

اقدامات لازم براي پیشگیري:

در مرغداري

1- به هر گونه به آب مصرفی کلر اضافه کنید( 5ppm). یاد آور می گردد که کلر زدن می تواند آب مصرفی جهت واکسیناسیون را غیر فعال کند.
2 - بستر آشیانه را خشک نگاه دارید.
3 - از تخم مرغهائیکه روي بستر گذارده می شوند براي جوجه کشی استفاده نکنید.
4 - از آنجا که لانه تخمگذاري تقریباً بیشترین منبع آلودگی است:
الف- هر هفته به بستر داخل لانه هاي تخمگذاري اضافه نمائید.
ب- هر 4 هفته یکبار بستر لانه را بطور کلی عوض کنید.
هر 4 هفته یکبار 20 گرم پارافورمالدهید به هر لانه تخمگذاري بپاشید.
د- هنگام شب در لانه تخمگذاري را ببندید تا از خوابیدن مرغها در آن جلوگیري شود.
ه - از اجتماع مرغها در داخل لانه هاي تخمگذاری جلوگیري نمائید.
5- مراقبت از لانه هاي دسته جمعی براي اینکه عاري از اجرام میکروبی باشند بینهایت مشکل است بنابراین بکاربردن لانه هاي دسته جمعی توصیه نمی شود.
6- هر روز پنج مرتبه تخم مرغها را جمع آوري و در شانه هاي پلاستیکی تمیز قرار دهید ( از زنبیل و سبد استفاده نکنید).
7- تخم مرغها را به هیچ وجه روي کف بستر قرار ندهید.
8- تخم مرغها را ظرف دوساعت بعد از خارج شدن از بدن مرغ بشوئید، ضدعفونی کنید و یا دود بدهید.
9- تخم مرغها را بعد از دود دادن از سالن مرغ مادر خارج کنید تا از آلوده شدن مجدد آنها جلوگیري شود.
10- آب آشامیدنی و بستر لانه تخمگذاري را بطور دوره اي از نظر پزودوموناس آزمایش کنید.

در کارگاه جوجه کشی:

1- آب را در نقطه ورودي به قسمت جوجه کشی کلرزنی کنید (5ppm).
2- اطاق نگهداري تخم مرغ و وسایل آنرا هر روز تمیز و ضدعفونی نمائید. در مورد دستگاه مکنده و پستانک هاي آن و دستگاه درجه بندي تخم مرغ احتیاط هاي ویژه باید مراعات شود.
3- فقط تخم مرغهاي تمیز و آنهایی را که از لانه هاي تخمگذاري جمع آوري شده اند در دستگاه بچینید. مواظب تخم مرغهاي ترك دار باشید و آنها راحذف نمائید.
4- به محض اینکه تخم مرغی شکسته شد آنرا خارج نمائید.
5- اطاق نگاهداري تخم مرغ را از سالن جوجه کشی جدا کنید.
6- کلیه تخم مرغها را قبل از چیدن در سینی هاي ستر با دود دادن ضدعفونی کنید.
7- دستگاه جوجه کشی را در وضعیت کاملاً تمیز و بهداشتی نگاهداري نمائید.
8- براساس یک برنامه منظم تست هائی را براي تشخیص آلودگی باکتریائی انجام دهید.

در صورت درگیري چه باید کرد:

در مرغداري

از آنجا که مرغداري تقریباً مهمترین منبع آلودگی است، شدیدترین و سریعترین فعالیت باید انجام شود.
1- در جستجوي منبع آلودگی به بررسی بپردازید. براي پی بردن به وجود پزودوموناس از قسمت هاي استفاده نشده بستر و لانه هاي تخمگذاري- غذا و نقطه ورودي آب آشامیدنی به ساختمان نمونه برداري کنید. اکثراً نتایج حاصله منبع آلودگی را نشان خواهند داد.
2- بلافاصله کلیه بستر موجود در لانه تخمگذاري را خالی کنید. تیرك هاي خوابگاه را
تراشیده بشوئید و ضدعفونی کنید. داخل لانه هاي تخمگذاري را بوسیله مواد ضدعفونی کننده اسپري نمائید. کف لانه هاي تخمگذاري را مجدداً با بستر جدید و خشک که قبلاً فرمالین زده اید پرکنید یا 20 گرم پارافورمالدهید به هر لانه اضافه نمائید.
3- تا رفع شدن مشکل هر هفته بستر لانه هاي تخمگذاري را تعویض کنید و هر 4 هفته یکبار به آنها پارافورمالدهید اضافه نمائید. مگر آنکه این ماده در دسترس نباشد که در آنصورت باید بستر آشیانه را هر هفته تعویض نمائید.
4- تخم مرغها را هر ساعت روي شانه هاي تمیز پلاستیکی جمع آوري کنید و از سرد کردن آنها خودداري نمائید.
5- اطمینان پیدا کنید که از تخم مرغهاي روي بستر براي جوجه کشی استفاده نشده است.
6- تخم مرغهاي جوجه کشی نباید روي کف بستر براي آشیانه مادر قرار گرفته باشد.
7- بعد از هر مرحله از جمع آوري تخم مرغها آنها را دود بدهید و بعد از دود دادن سریعاً از سالن مرغ مادر خارج نمائید.
8- ضخامت پوسته تخم مرغها را مورد آزمایش قرار دهید. پوسته هاي نازك به آسانی قابل نفوذ هستند . ضخامت معمولی پوسته ها 0.31 میلیمتر یا بیشتر است.
9- جابجا کردن تخم مرغها در حالتی کاملاً آرام باید صورت گیرد تا از وارد شدن هر گونه صدمه به پوسته آنها جلوگیري شود.
10- چنانچه از لانه هاي دسته جمعی استفاده می شود، تعویض آنها با لانه هاي تک دهانه باید مورد توجه قرار گیرد.

در کارگاه جوجه کشی:

در قسمت اعظم گله هاي پیرتر پزودوموناس بیشتر می باشد بطوریکه در هر 5000 عدد تخم مرغ یک یا دو تخم مرغ انفجاري وجود دارد. چنانچه تعداد آنها از این رقم تجاوز کند لازم است که اقدامات اساسی صورت گرد. در اغلب موارد دستگاه جوجه کشی منبع آلودگی نیست. براي تقلیل سرعت انتشار می بایستی که ساختمان سالن و دستگاههاي انکوباتر را بدقت تمیز و ضدعفونی نمود.
همچنین براي پیشگیري از آلودگی متقاطع در مرحله ایکه جوجه ها را جابجا می کنند یا واکسن میزنند و یا نوك چینی با هر کار دیگري می کنند توجهات کامل باید صورت گیرد.
1-  یک نمونه آب را براي آزمایشهاي پزودوموناس به آزمایشگاه ارسال نمائید.
2- مواد ضدعفونی مصرف شده را کنترل نموده و مطمئن شوید که در برابر پزودوموناس موجود در کارگاه شما فعال هستند یا نه. دقت کنید که این مواد با غلظت هاي توصیه شده و به روشهاي صحیح مورد استفاده قرار گیرند.
3- در صورت امکان ، از بکار بردن تخم مرغهاي حاصل از گله هایی که دچار مشکل شده اند تا رفع مشکل در آنها خودداري نمائید.
4- اگر قرار باشد که از همه تخم مرغها استفاده شود حتی الامکان بایستی که تولید گله هاي مبتلا در تعداد محدودي ستر و هچر چیده شود.
5- در اطاق نگاهداري تخم مرغها احتیاط هاي شدیدي باید صورت گرد:
الف- شانه هاي پلاستیکی تخم مرغ را قبل از خارج کردن از قسمت جوجه کشی کاملاً باید شستشو داد و ضدعفونی کرد تا از انتشار باکتري جلوگیري شود. از بکاربردن شانه ها و جعبه هاي مقوایی باید خودداري شود چون آنها را نمی توان ضدعفونی کرد.
ب- افرادیکه از گله هاي درگیر با باکتري می آیند حق وارد شدن به اطاق نگاهداري تخم مرغ را ندارند، ارتباط با این اطاق کاملاً باید قطع شود.
ج- بعد از جابجا کردن تخم مرغهاي مربوط به گله هاي آلوده کلیه وسایل و کف اطاق نگاهداري تخم مرغ باید شستشو و ضدعفونی شود.
6- فقط تخم مرغهاي تمیز با پوسته براق و آنها که از لانه هاي تخمگذاري جمع آوري
شده اند را در دستگاه جوجه کشی بچینید.
7- کلیه تخم مرغها را قبل از چیدن در داخل دستگاه دود بدهید.
8- تقریباً 5 روز بعد از خواباندن تخم مرغها در دستگاه جوجه کشی سفیده آنها را در جلوي شمعک مورد بازرسی قرار دهید. تخم مرغهاي آلوده حالت ابري و کدر دارند.
این تخم مرغها را از جریان خارج نمائید.
9- تخم مرغهاي قهوه اي رنگ اگر آلودگی داشته باشند تا روز 9 یا 10 قابل تشخیص نیستند. در این هنگام ، آنها که علائم مبهم و احتمالاً عفونت را نشان می دهند باید از جریان خارج شوند. براي پاك کردن جاي تخم مرغهایی که منفجر شده اند از دستمال کاغذي یکبار مصرف استفاده نمائید. انفجار بطور مشخص در روز یازدهم اتفاق می افتد. حذف تخم مرغهایی که مشکوك هستند از خطر انفجارهاي آتی کم می کند.
10- براي تراشیدن و پاك کردن آثار و لکه هاي حاصل از انفجار تخم مرغ برروي سترها و هچرها بطور منظم از کاردك استفاده نمائید. سپس دیواره هاي ستر ( تا آنجا که ممکنست) کف ها، درها و غیره را بشوئید و ضدعفونی کنید.
11- به منظور کاهش دادن به آلودگی سترها، از دود دادن می توان استفاده کرد. با این وصف، توصیه می شود که در این کار بیشتر احتیاط کنید. جنین هاي تازه بین 24 تا 96 ساعت اول بعد از خواباندن تخم مرغها نسبت به اثر سمی فورمالدهید حساس می باشند. البته بعد از 96 ساعت باز هم حساس هستند ولی به درجات پائینتر.
12- تخم مرغها باید در روز هجدهم منتقل شوند. کلیه اثرات حاصل از انفجار تخم مرغها باید بوسیله کاغذهاي خشک کن یکبار مصرف( دستمال کاغذي) پاك و ضدعفونی شوند.
13- هچ بعدي با بیشترین دقت باید صورت گیرد تا اطمینان بدست آید که هیچگونه عملی در سالن جوجه کشی یا خود دستگاه هاي جوجه کشی انجام نگرفته تا منجر به آلوده شدن هچ بعدي شود. دستورالعمل مربوط به تمیز کاري و ضدعفونی باید به مورد اجرا گذاشته شود.
14- وجود یک تخم مرغ انفجاري در دستگاه ستر نمایانگر اینست که اجرام عفونی در گله فعالیت می کنند و بعبارت دیگر آلودگی در جوجه ها وجود خواهد داشت. به همین دلیل، وقتی که عمل جراحی یا واکسیناسیون در اطاق جوجه ها صورت می گیرد نهایت دقت باید انجام شود. توصیه هاي زیرین پیشنهاد می گردد:
الف- شستن مرتب دستها با استفاده از صابون و حوله هاي یکبار مصرف
ب- تمیز کردن و استریل نمودن کامل کلیه وسایل قبل از استفاده و بعد از استفاده از آنها
ج- سوزنهاي مورد استفاده براي واکسن زدن را می توان در طی دوره مصرف روي شعله گرفته و استریل کرد تا انتشار عفونت از جوجه اي به جوجه دیگر یا از جعبه اي به جعبه دیگرکاهش یابد.
15- تزریق واکسن برعلیه بیماري مارك باعث ایجاد یک فرصت خطرناك براي ورود این اجرام میکروبی به داخل جریان خون جوجه ها می گردد که می تواند منجر به تلفات سنگین در جوجه ها بشود.

توصیه هاي زیرین پیشنهاد می گردد:

الف- طوري برنامه ریزي کنید که گله هاي آلوده را در آخرین مرحله واکسن بزنید.

ب- کارکنان این بخش در هر 30 تا 45 دقیقه بطور مرتب دستهاي خود را باید بشویند.
ج- مخلوط کردن واکسن و مایع حلال آن نه در اطاق جوجه ها بلکه در یک اطاق تمیز باید انجام گیرد.
د- واکسن را باید در شرایط کاملاً استریل وارد مایع حلال نمود.
ه - در طیو واکسیناسیون، سوزنها باید مرتباً عوض شود تا آلودگی کاهش یابد براي هر 400 جوجه یک سوزن توصیه می گردد.
و- نسبت به افزودن یک آنتی بیوتیک مناسب به مایع حلال مارك باید توجه شود.
16- وقتی درگیري بیماري در تحت کنترل درآمد کلیه سطوح داخلی سترهاي آلوده را کاملاً تمیز و ضدعفونی نمائید.
17- مواد ضد عفونی: فرآورده هایی که حاوي فرمالین به عنوان عامل ضدمیکروبی هستند، ثابت شده که داراي بیشترین اثر در برابر پزودوموناس می باشند.

Exploding eggs

Contaminate Your Hatchery
MISSET –WORLD POULTRYV.7.NO2 1991
ترجمه دکترکریم نیکپورتهرانی